Σάββατο, 14 Νοεμβρίου 2009

ΤΑ ΝΕΑ, Τρίτη Αποψη, Πεμπτη 5 Νοεμβρίου 2009

Τα δικαιώματα των θυμάτων.

Η νέα κυβέρνηση με την αλλαγή της ονομασίας του υπουργείου Δικαιοσύνης σε υπουργείο Δικαιοσύνης, Διαφάνειας και Ανθρωπίνων Δικαιωμάτων σηματοδοτεί τη βούλησή της για την προστασία του τριπτύχου «δικαιοσύνη, δικαιώματα, διαφάνεια». Οι προσδοκίες των πολιτών και των λειτουργών της Δικαιοσύνης αυξάνονται και οι εφαρμοσμένες πολιτικές θα αποτελέσουν τα κριτήρια για την όποια επιβεβαίωση ή διάψευσή τους.

Η προστασία των κοινωνικών δικαιωμάτων και δη των δικαιωμάτων των θυμάτων εγκληματικών ενεργειών αποτελεί αναγκαιότητα, διαπιστωμένη σε υπερεθνικό και ευρωπαϊκό επίπεδο.
Η ανάγκη συμμόρφωσης της χώρας με την οδηγία 2004/80/ΕΚ τoυ Συμβουλίου της 29ης Απριλίου 2004 για την αποζημίωση των θυμάτων εγκληματικών πράξεων οδηγεί σε εθνική νομοθεσία. Ο νυν υπουργός εξήγγειλε την κατάθεση νομοσχεδίου για την αποζημίωση θυμάτων από εγκλήματα βίας και ετέρου για την επιτάχυνση στην απονομή της Δικαιοσύνης. Μια καλή αρχή.

Ωστόσο, το περιεχόμενο της προστασίας των κοινωνικών δικαιωμάτων των θυμάτων δεν εξαντλείται στην αποζημίωσή τους, αλλά αντιθέτως περιλαμβάνει ένα ευρύ φάσμα πρακτικών και στρατηγικών προστασίας τους, μέσα και έξω από το σύστημα απονομής της ποινικής δικαιοσύνης. Τα ερείσματα βρίσκονται στη βασική υποχρέωση των δημοκρατικών κοινωνιών να αμβλύνουν τις επιπτώσεις της θυματοποίησης σε όλες τις εκφάνσεις της ζωής τους, καθώς και στα δικαιώματα της προστασίας του ιδιωτικού βίου, της προσωπικής ασφάλειας και της ευημερίας.

Τα δικαιώματα των θυμάτων- όπως προκύπτουν από τις εκθέσεις των διεθνών οργανισμών, τα ερευνητικά πορίσματα και τις σύγχρονες τάσεις της αντεγκληματικής πολιτικής- δεν περιορίζονται σε κάθετες πολιτικές, αλλά αντίθετα διαχέονται σε οριζόντιες πολιτικές και περιλαμβάνουν τομείς όπως η απονομή της Δικαιοσύνης, το εκπαιδευτικό σύστημα, η προστασία του πολίτη, η δημόσια υγεία, η απασχόληση, κ.ά. Και φυσικά απαγορεύονται οι πάσης φύσεως διακρίσεις των ίδιων των θυμάτων και των οικείων τους, με κριτήριο π.χ. την ηλικία, το φύλο, την πολιτισμική προέλευση, τις θρησκευτικές πεποιθήσεις, κ.ά.

Συγκεκριμένα, τα θύματα εγκληματικών ενεργειών έχουν δικαίωμα να τυγχάνουν αναγνώρισης, πληροφόρησης για τα δικαιώματα και τις παρεχόμενες υπηρεσίες, πρόσβασης στις υπηρεσίες υγείας, αποζημίωσης από τον δράστη ή το κράτος, πρόσβασης σε ιδιωτικά μέτρα ασφαλείας, υποστήριξης και προστασίας στην εργασία τους, την εκπαίδευση και τις κοινωνικές υπηρεσίες.

Ειδικές αναφορές γίνονται για τον ρόλο και τη δεοντολογία των μέσων μαζικής επικοινωνίας στον τρόπο παρουσίασης των θυμάτων, με έμφαση στην προστασία των προσωπικών δεδομένων των θυμάτων, την αποφυγή της παρουσίασης των λεπτομερειών διάπραξης των εγκλημάτων, την ισόρροπη παρουσίαση των απόψεων των αντιδίκων σε περίπτωση παρουσίασης μέρους των εν εξελίξει δικών, τη συναίνεση του θύματος ή των οικείων του όταν πρόκειται να παρουσιαστεί η περίπτωση της θυματοποίησης ακόμα και με την πάροδο αρκετού χρόνου μετά το γεγονός.

Διαπιστώνουμε εν γένει, ότι υπάρχει ένα διευρυμένο αλλά παράλληλα και συγκροτημένο πλέγμα προστασίας των δικαιωμάτων των θυμάτων, που διαφοροποιείται ως προς την έκταση και την εφαρμογή των θεσμικών πρωτοβουλιών από χώρα σε χώρα. Οι εθνικές κυβερνήσεις στο ευρωπαϊκό κυρίως πλαίσιο αναλαμβάνουν τη χάραξη παρόμοιων στρατηγικών, η δε εφαρμογή τους υλοποιείται σε κεντρικό, περιφερειακό και τοπικό επίπεδο.

Με αυτό το σκεπτικό η μετονομασία του υπουργείου Δικαιοσύνης αποκτά μια πραγματική και μια συμβολική διάσταση. Πραγματική, γιατί το τρίπτυχο «δικαιοσύνη, δικαιώματα, διαφάνεια» αποτελούν θεμελιακές αξίες για τη δημοκρατία και το κράτος δικαίου και απαιτούν όχι μόνο νομοθετικές ρυθμίσεις-που έχουμε πράγματι ισχυρές και επαρκείς- αλλά κυρίως εφαρμοσμένες κάθετες και οριζόντιες πολιτικές. Συμβολική, γιατί δίνει μια εναλλακτική απάντηση σε (νεο)συντηρητικές, τιμωρητικές και παρωχημένες πολιτικές.

Η Βάσω Αρτινοπούλου είναι αντιπρύτανης του Παντείου Πανεπιστημίου

Δεν υπάρχουν σχόλια:

Δημοσίευση σχολίου