Κυριακή, 13 Δεκεμβρίου 2009

Αστυνομία και Δικαιώματα, ΤΑ ΝΕΑ, 3 Δεκεμβρίου 2009

Ο Δεκέμβρης του 2008 επέδρασε σε πολλαπλά επίπεδα της ελληνικής κοινωνίας. Σηματοδοτήθηκε από τη δολοφονία του Αλέξη Γρηγορόπουλου, ως ακραίου περιστατικού κρατικής- αστυνομικής βίας και από τα επεισόδια στις πόλεις. Ένα χρόνο μετά μπορεί να γίνουν διαφόρου είδους απολογισμοί και εκτιμήσεις: πολιτικές, πολιτισμικές, κοινωνιολογικές, ακόμα και βιβλιογραφικές. Πέρα από τις όποιες ερμηνείες και προσεγγίσεις των γεγονότων του περσινού Δεκέμβρη, θα ήθελα να σταθώ στην αιτία ή για άλλους την αφορμή του χαμού του 15χρονου, ως συμβόλου πια της κρατικής βίας και της αυθαιρεσίας και κατ’ επέκταση στη διάσταση που ακόμα υπάρχει μεταξύ παγιωμένων νοοτροπιών, στάσεων, αντιλήψεων και της θεσμικής - νομικής προστασίας των ανθρωπίνων δικαιωμάτων. Θα πρόσθετα μάλιστα ότι η ηθική και θεσμική αξία της προστασίας των ατομικών και κοινωνικών δικαιωμάτων βρίσκεται στον πυρήνα της σύγχρονης δημοκρατίας και οριοθετεί το νομικό πολιτισμό της.



Φέτος συμπληρώνονται πενήντα χρόνια από την ίδρυση του Ευρωπαϊκού Δικαστηρίου Ανθρωπίνων Δικαιωμάτων και σχεδόν 60 χρόνια από την Ευρωπαϊκή Σύμβαση για την προστασία των Δικαιωμάτων του Ανθρώπου και των θεμελιωδών Ελευθεριών (ΕΣΔΑ), που αποτελεί εσωτερικό δίκαιο της χώρας. Το Ευρωπαϊκό Δικαστήριο Δικαιωμάτων του Ανθρώπου εκτός από ουσιαστικός μηχανισμός προστασίας και εφαρμογής των ανθρωπίνων δικαιωμάτων (ατομικές προσφυγές) συνιστά παράλληλα ένα δυναμικό αξιακό πλαίσιο όπου ζυμώνονται και εκσυγχρονίζονται οι έννοιες της ελευθερίας, της ανθρώπινης αξιοπρέπειας, της κοινωνικής ευαισθησίας και του κράτους δικαίου. Η συμβολή του είναι αναμφισβήτητη και ουσιαστική. Σε ένα τέτοιο όργανο, η Ελλάδα έχει καταδικαστεί τέσσερις φορές για την παραβίαση του άρθρου 2 (δικαίωμα στη ζωή) σε υπόθεση πυροβολισμού από αστυνομικό με όπλο. Τονίζεται μάλιστα ότι σε περιπτώσεις αστυνομικής βίας δεν αρκεί η αποζημίωση του θύματος, αλλά θα πρέπει παράλληλα να διωχθούν και να τιμωρηθούν οι υπεύθυνοι. Υπάρχουν επίσης άλλες τέσσερις καταδίκες της χώρας για κακοποίηση πολιτών από αστυνομικούς. Υπάρχουν και άλλες καταδικαστικές αποφάσεις που αφορούν το άρθρο 6 της ΕΣΔΑ, το δικαίωμα σε δίκαιη δίκη. Οι αποφάσεις αυτές προτρέπουν τα κράτη να συμμορφωθούν στο μέλλον και να μην ξανακαταδικαστούν για την ίδια παραβίαση, διαμορφώνοντας νέους όρους προστασίας (νόμοι, νομολογία, διοικητικές πρακτικές).
Αναρωτιέμαι τι είδους μέτρα έχουν ληφθεί τα τελευταία χρόνια προς αυτή την κατεύθυνση. Ανακαλώ στη μνήμη μου, την περίφημη ‘ζαρντινιέρα’ στη Θεσσαλονίκη, τον νεκρό Πακιστανό σε αστυνομικό τμήμα, την πολύ πρόσφατη κακομεταχείριση της γυναίκας στην Κυψέλη για ένα τυχαίο περιστατικό…

Η νομολογία του Ευρωπαϊκού Δικαστηρίου, η Επιτροπή για την Πρόληψη των Βασανιστηρίων του Συμβουλίου της Ευρώπης, ο Επίτροπος για τα Ανθρώπινα Δικαιώματα του Συμβουλίου της Ευρώπης, ο Συνήγορος του Πολίτη και άλλοι θεσμικοί φορείς προτρέπουν στη δημιουργία μηχανισμών και τη βελτίωση των διαδικασιών λογοδοσίας στα κράτη μέλη. Το έργο τους δεν εξαντλείται στην τιμωρία και την καταγγελία των συμπεριφορών, αλλά –επιπροσθέτως- δείχνουν το δρόμο των θετικών και βέλτιστων πρακτικών προς την πρόληψη και την αντιμετώπιση των αυθαιρέτων και παρανόμων συμπεριφορών. Δείχνουν τους βασικούς άξονες και τις κατευθυντήριες γραμμές για την αναγνώριση και τη διαχείριση του ζητήματος. Η έως τώρα πολιτική διαχείριση σε αυτό το επίπεδο ήταν μηδενική έως αρνητική. Οι πρόσφατες ενέργειες του υπουργού κ. Χρυσοχοϊδη, τόσο με την άμεση απομάκρυνση των δύο ειδικών φρουρών για το επεισόδιο της Κυψέλης, αλλά κυρίως με την εξαγγελία της δημιουργίας ειδικής αρχής για την αντιμετώπιση της αστυνομικής βίας είναι θετικές και προς τη σωστή κατεύθυνση.
Η αλλαγή όμως των στάσεων και της νοοτροπίας προς ένα εσωτερικευμένο πλαίσιο αξιών για το σεβασμό των ανθρωπίνων δικαιωμάτων, χρήζει και άλλου τύπου παρεμβάσεων και μακρόχρονων πρακτικών. Έτσι και αλλιώς, τα ανθρώπινα δικαιώματα δεν έχουν επετείους

Δεν υπάρχουν σχόλια:

Δημοσίευση σχολίου